|
 Internacionalizar a cultura galega (III): que é cultura galega?
Ángerlo Gonçalves Sendo este o último artigo dunha serie de tres, estímase conveniente rever, moi brevemente, o contido dos anteriores. No primeiro, abordábase a ligazón existente entre as dimensións interna e externa da cultura galega a efectos de proxección internacional, postulando que se a sociedade galega e as súas institucións non fan ver que queren e valoran as súas propias manifestacións culturais (dimensión interna), estas probabelmente perdan valor perante o resto do mundo (dimensión externa) sendo, pois, máis difícil vender cultura galega fóra.
No segundo, tentábase expor por que motivos resulta interesante a internacionalización da cultura galega, chegando a aseverar que, no mínimo, existían tres boas razóns, pois da tal internacionalización debería derivarse: o fortalecemento do tecido interno cultural galego e, por tanto, o seu avigoramento e dinamización; un crecemento económico no ámbito propiamente cultural (e non só); e, finalmente, unha maior cohesión social. Neste último artigo, verase que os positivos efectos que vimos de lembrar, que xustifican e até recomendan un esforzo colectivo, público e privado, na proxección exterior da cultura galega; esixen definirmos e delimitarmos o contido do concepto cultura galega. Por que? Porque se os produtos exportados non se identifican de maneira específica co país, os eventuais beneficios da súa proxección tampouco redundarán de maneira exclusiva no propio país. Algo que non parece demasiado adecuado se temos en conta que se está a colocar a hipótese dun esforzo proxectador meramente galego (e non hai razóns para pensarmos que outros vaian facer ese esforzo por nós). Así, será necesario que os produtos que incluamos no concepto "cultura galega" sexan susceptíbeis de seren identificados co país, coa Galiza, para que o esforzo investido polas xentes e institucións galegas rinda beneficios a esas mesmas xentes e institucións, de modo que redunde nunha mellora da súa cualidade de vida. A chave, desde este punto de vista, está en conseguirmos unha definición de cultura galega que remita para produtos culturais que se poidan identificar coa Galiza de modo máis ou menos exclusivo. Definición que só debería ficar estabelecida após un aberto debate. Con todo, permítase que se avance desde este artigo xa unha modesta proposta aínda non completamente desenvolvida ou operacionalizada, como dirían os colegas do gremio politolóxico, e aínda outros. Cultura galega podería ser: o conxunto de produtos culturais que gozan de profundo enraizamento histórico no pobo galego ou que, sendo novos ou de difícil ligazón a pobo ningún, constitúen contributos singulares da Galiza para o patrimonio cultural universal. Exemplos de produtos profundamente enraizados na historia do pobo galego poderían ser as cantigas medievais ou a obra de Rosalía de Castro, as músicas chamadas tradicionais galegas, os muíños e mosteiros, etc. Exemplos de produtos novos singulares poderían ser músicas actuais, de orixe non galega, mais cantadas en lingua galega, verbi gratia. Deste modo, os Tamara (pop) ou Astarot (rock) farían parte da cultura galega. Finalmente, segundo a definición de cultura galega utilizada no parágrafo anterior, deberíamos incluír tamén aquelas creacións que pola súa natureza carecen ou poden carecer de ligazón a pobo ningún (pinturas, fotografías, esculturas, etc.), sendo nestes casos a orixe do autor ou autora o criterio considerado determinante. Con esta definición de cultura galega, ficarían excluídas, póñase por caso, bandas de música pop en castelán ou inglés (a non ser que incluísen algún elemento singular sistemático, como a gaita galega), escritores galegos en lingua castelá, etc. Este tipo de manifestacións culturais, que son absolutamente valiosas e enriquecedoras, insérense na cultura española ou mesmo noutras; quere dicir, son identificadas prioritariamente con estas culturas no plano internacional, e estas xa dispoñen das súas propias institucións e mecanismos de promoción externa. Alén diso, os eventuais beneficios derivados do esforzo realizado para a súa internacionalización beneficiarían aos territorios cos que se identifiquen esas culturas, polo que non semella razoábel que o groso dese esforzo sexa asumido polas xentes galegas. Por iso é que se suxire, desde este artigo, que o intento de internacionalización levado adiante desde a sociedade civil e institucións galegas se centre na cultura galega. En conclusión, internacionalizar a cultura galega constitúe un obxectivo que debería ser prioritario para a sociedade galega e as súas institucións, vistos os interesantísimos beneficios materiais e inmateriais que cabería agardar. Proveitos que, ademais, non beneficiarían unha minoría, senón o conxunto da sociedade galega. Isto fai recomendábel a realización dun esforzo colectivo, que debería ser guiado desde o poder público galego, e concretamente desde a Consellaría de Cultura e Deporte, para a proxección, esencialmente, daqueles produtos culturais susceptíbeis de seren identificados coa Galiza, quere dicir, da cultura galega. |
