|
Isaac Bigio Este fin de semana Turquía bombardeou aldeas kurdas do norte de Iraq advertindo que podería enviar alí tropas. O ocorrido pode xerar unha maior crise no Medio Oriente. O Kurdistán é a nación sen Estado máis grande do mundo. Hai 25 millóns de kurdos repartidos entre Turquía, Iraq, Irán, Siria e a ex URSS. No único de todos eses países onde os kurdos conseguiron autonomía é en Iraq.
O presidente de Iraq é o kurdo Jalal Talabani e no norte desa república impera a bandeira e o idioma kurdos. Turquía é quen máis receo ten diso pois a súa república é a que máis kurdos ten (os mesmos que alí dominan o suleste e poden exceder os 10 millóns de persoas). O imperio otomán, que tradicionalmente alentou a diversidade lingüística e relixiosa, durante a I Guerra Mundial (1914-18) foi cambiando radicalmente a súa política cara a unha que impulse a homoxeneidade étnica. O seu país, quen foi a sede da segunda Roma (Constantinopla) e de dúas das comunidades cristiás máis antigas (a armenia e a ortodoxa), terminou librándose de case toda a súa poboación non musulmana en 1915-23. Primeiro extermináronse a un millón e medio de armenios e logo expulsáronse a máis dun millón de gregos que vivían nas súas costas desde facía tres milenios. A única minoría importante que falaba outra lingua materna foi a dos kurdos. Oficialmente Ankara considéraos como outra tribo turca aínda que o idioma que falan paréceselle máis a un de Europa ou India que ao seu propio. Desde 1984 o Partido dos Traballadores Kurdos (PKK) iniciou unha insurxencia separatista, en cuxa guerra xa morreron máis de 35,000 persoas. Un dos factores que impide que Turquía entre á Unión Europea (UE) é a forma na cal esta trata ás súas minorías. A UE quixera que Ankara seguise o camiño de Madrid ou Londres resolvendo o conflito brindando certa autonomía territorial, cultural e lingüística aos kurdos.
Turquía foi un aliado clave dos EEUU. As bases norteamericanas que esta permitiu colocar no seu chan apuntaron contra o veciño soviético. A axuda de Ankara foi vital para que Wáshington gañara a guerra fría e derrótase aos soviéticos en Afganistán. Hoxe élle esencial nas invasións a Afganistán e Iraq. O 70% dos subministros norteamericanos que chega a este último país pasa pola súa república. Turquía, a súa vez, é o modelo republicano e secular que a Occidente lle gustaría para o mundo islámico. Despois de ser durante medio milenio a sede do Califato islámico, Turquía aboliu os poderes hereditarios e a subordinación do poder á mesquita. Tamén remplazou o alfabeto arábigo polo latino e buscou unha sociedade máis europeizada e occidentalizada. Este foi un dos primeiros estados mahometanos en levarse ben con Israel e tamén representa o exemplo oposto que Al Qaeda encarna. Wáshington nunca se criou moitos problemas ante as constantes denuncias que Turquía masacra poboacións kurdas ou cando esta república ten feito incursións no norte de Iraq. O PKK é considerado en EEUU como unha organización terrorista. Con todo, a cuestión kurda foi dando certo xiro tras a invasión anglo-americana en Iraq no 2003. Das tres etnias que compón Iraq (árabes chiitas, árabes sunitas e kurdos) a última é a que máis tolera aos EEUU. Nas súas zonas é onde menos atentados hai e onde máis simpatías poden contar os ocupantes. Os dous grandes partidos kurdos (o 'patriótico' e o 'demócrata') son aliados indispensabeis da Casa Branca e sen eles desplomaríase o seu goberno aliado en Bagdad. Ankara cre que se incursiona no norte de Iraq, EEUU podería verse obrigado a aceptar ese feito consumado do mesmo xeito que o fai con Israel. No entanto, os kurdos de devandita zona non son palestinos liderados por 'anti-imperialistas' e islamitas, senón a poboación menos anti-norteamericana de Iraq e posiblemente de toda a contorna.
A hostilidade turca ao Kurdistán iraquí ten outro transfondo. Ankara teme que o exemplo autonómico nor-iraquí poida contaxiar ao suleste kurdo da súa república. Ademais, o Kurdistán iraquí pretende anexarse Kirkuk e a súa contorna onde está a segunda reserva petrolífera da Mesopotamia. De lograrse iso o poder económico de devandita rexión sería moito maior e podería sentar as bases para unha futura independencia.
En Kirkuk e a súa contorna hai unha forte minoría de fala turca que é hostil ao Kurdistán e que Ankara quere azuzar contra os kurdos. Ankara teme unha solución ao problema kurdo que se de como a que resolveu a cuestión polaca ao fin da I Guerra Mundial. Logo de 1918 permitiuse a creación do estado polaco xuntando territorios que anteriormente foron parte dos imperios de Berlín, Viena e Moscova.O asunto turco tamén xerou unha 'guerra' no congreso de EEUU. Bush está interesado en manter boas relacións co seu aliado e busca chegar a un acordo con Ankara para evitar que esta incursione en Iraq. A Casa Branca dilles que eles fixeron concesións aos kurdos iraquís pois son os seus mellores aliados nese país pero que queren limitar a súa influencia. Con todo, os demócratas (que queren humillar aos republicanos para desprazalos do poder) oponse á ocupación de Iraq e propón outra política. Unha forma de golpear ao seu rival Bush é querendo facer aprobar unha resolución que condene a Turquía de 'xenocidio' por que esta executou o exterminio da súa poboación armenia fai 92 anos. O feito que durante case un século Wáshington non recoñecera oficialmente o holocausto armenio é unha contraposición ao que fixo ante o xenocidio nazi de máis de seis millóns de xudeus. Isto último é algo esencial na diplomacia e cultura norteamericanas e Wáshington valeuse diso para xustificar a súa participación na II Guerra Mundial (incluíndo ser o único país na historia en lanzar bombas atómicas contra civís) e para avalar a creación e desenvolvemento de Israel.Mentres Alemaña oficialmente se 'avergoña' do holocausto nazi e reparou materialmente ás súas vítimas, Turquía non quere recoñecer o xenocidio armenio e persiste nun mal trato ás súas minorías. Tanto Berlín como Ankara son socios claves de Wáshington. Máis, no primeiro caso esta alianza deuse en base a que os norteamericanos primeiro esmagaron militarmente aos nazis e a que logo ocuparon e re-estruturaron Alemaña. En cambio, no segundo caso Ankara nunca foi ocupada, aínda que tras a I Guerra Mundial varias cidades súas foron ocupadas e o seu imperio foi repartido entre París e Londres. En 1922-23 Turquía aboliu formalmente o sultanato e transformouse en república. As tropas de ocupación foron obrigadas a saírse á vez que Ankara aceptaba a desmembración de todos os seus anteriores territorios que antes ían desde Iraq ata o norte africano. Dita república naceu organizando xunto a Grecia un intercambio de nacionais, o mesmo que produciu o éxodo de máis de dous millóns (de turcos desde Grecia e de helenos desde a Anatolia). Desde a súa xestación esta república non foi cuestionada por practicar as limpezas étnicas. Se o holocausto armenio serviu de exemplo para que os xermanos fixesen logo un exterminio con métodos máis 'modernos', a expulsión masiva de nacionalidades serviu de modelo para a que logo da II Guerra Mundial sufrisen os xermanos e magiares de Europa oriental e para a que India e Paquistán fixesen en 1947 e aínda é vista como unha inspiración para a que algúns ultra-nacionalistas hebreos quixesen ter 'transferindo' totalmente aos palestinos. Mentres Hollywood e a TV norteamericana constantemente producen filmes de alta calidade sobre os campos de exterminio de Hitler nunca fixeron nada sobre o xeito na que se executaron a todos os nenos e civís armenios extinguindo case dous milenios de presenza armenia na actual Turquía e sentando o exemplo que logo a Esvástica faría na II Guerra Mundial.
O xiro dos demócratas poderá querer ser presentado como que por primeira EEUU se "lembra" diso ou como un intento de corrixir un erro, pero é parte dunha manobra política para minar a diplomacia bushista. A forma na cal os republicanos se opoñen á resolución congresal que cualificaría como 'xenocidio' ao holocausto armenio é instructiva. Aducen que iso danaría as resolucións cun gran aliado na loita contra o terror. Con todo, a matanza dos armenios supera amplamente en horror e números á suma de todos os atentados feitos por minorías 'terroristas' en toda a historia.
Se antes Wáshington avalou tiranías anticomunistas como aliados na guerra fría, hoxe a Casa Branca pode ignorar a certos países cando practican o terrorismo de Estado a condición que lle secunden nas súas guerras contra Al Qaeda.
Se os demócratas antes avalaron boas relacións con Turquía agora o tema do xenocidio armenio e da autodeterminación kurda pode servirlles para socavar aos seus adversarios republicanos e para redeseñar unha nova política externa. Isaac Bigio - Analista internacional
www.bigio.org |
