InfoRosal

Xabier Pérez Davila 

• 400.000 millóns de euros para os promotores.

A construción de vivendas e infraestruturas é un dos fenómenos máis importantes que se produciron no Estado español nos últimos vinte anos. Importante polo seu peso na actividade económica, pola transformación que produce na paisaxe e polo seu impacto ecolóxico. O artigo Edificación y sostenibilidad en España (1) analiza o impacto do sector desde 1991 e as perspectivas para o futuro.

A edificación produce o 8% das emisións mundiais de gases de efecto invernadoiro, porcentaxe que acada o 20% se lle sumamos as emisións relacionadas coa xeración de electricidade e calefacción. A cultura e as técnicas de edificación segues a se rexer pola lóxica da dispoñibilidade ilimitada de solo, enerxía, auga, materiais e de asimilación de residuos.

Os factores que permitiron o "boom inmobiliario"foron a demanda real de primeiras residencias para nacionais e inmigrantes, a forte expansión da demanda de segunda residencia, os baixos tipos de interese e os longos prazos dos créditos hipotecarios, a liberalización do solo, o crecemento económico e o aforro familiar. Como consecuencia entre 1991-2001-2004 a poboación creceu un 11%, mentres que a edificación o facía un 31%, as vivendas principais un 40%, as secundarias un 42% e as baleiras un 52% (ver táboa I).

Nestes anos o sector da construción, do que a edificación representa o 76%, achegou investimento e emprego e contribuíu ao aumento do PIB (ver táboa II.). Construíronse 800.000 vivenda anuais, máis que Alemaña, Inglaterra e Francia xuntas. O Estado español ten menos de 45 millóns de habitantes, os outros 3 estados uns 200 millóns.

Para os autores do informe o resultado da febre edificatoria debuxa un "panorama social desolador". Segundo eles nunca houbo tantas vivendas tan caras (os prezos medraron un160%) e ao tempo menos oferta residencial a prezos accesíbeis ou de aluguer. O endebedamento das familias multiplicouse por 4,5 e o risco a medio prazo é importante debido ás hipotecas de xuros variábeis.

O s grandes beneficiarios son os promotores inmobiliarios. Sen contabilizarmos os beneficios obtidos polas reclasificacións do solo a sobrevaloración dos prezos de venda das vivendas estímase en 400.000 millóns de euros entre 1996 e 2004. O endebedamento das familias serviu para que as construtoras obtiven xigantescos beneficios. Estes beneficios permitiron aos empresarios do sector investir en novos sectores como enerxía, entidades financeiras e servizos así como na construción noutros países. Todo un episodio da acumulación de capital no Estado español do que terman as hipotecas das familias traballadoras e a destrución da paisaxe, en primeiro lugar a costeira.

Que ocorrerá nas décadas vindeiras?. O informe compara dous escenarios posíbeis no ano 2021 (ver táboa III). No primeiro (referencia de tendencia), que se considera pouco probábel, a construción continua co ritmo actual. A edificación total incrementaríase un 98% con respecto ao ano 1991 chegando aos 4.300 millóns de m² útiles. No segundo escenario (cambio significativo) redúcese o crecemento das segundas residencias, baixa o número de vivendas desocupadas e os poderes públicos pulan fortemente a rehabilitación. O stock de edificación total chegaría a 3.600 millóns de m² , cun aumento respecto a 1991 do 67%.

Táboa I

Táboa II. Evolución en %.

Táboa III. Miles de m² útiles edificados

(1)Luis Álvarez-Ude Cotera, Fernando Prats Palazuelo, Manuel Macía Miranda. Publicado en La Situación del Mundo, 2007. Nuestro Futuro Urbano. The Worldwatch Institute, Icaria Editorial.