InfoRosal

Isaac Bigio

Desde fins dos anos corenta ata os oitenta o mundo viviu unha guerra de posicións entre Wáshington e Moscova. Tras a caida do 'bloque socialista' parecía que Rusia se movería cara ao capitalismo e se convertería nun bo aliado de Occidente. No entanto, Moscova pode cambiar de sistema económico e político pero hoxe, tras saír do seu gran declive produtivo, pugna por volver ser unha superpotencia. A independencia de Kósovo vai ser o novo punto de tensión que fará que vaia crecendo a nova pugna entre Occidente e o Oso.

Kósovo
Kósovo independízase co apoio de máis de 16.000 soldados da OTAN e o patrocinio de EEUU e a UE. Rusia, emporiso, como membro permanente do consello de seguridade da ONU, vetará o seu ingreso nesta.

A pugna entre Moscova e Occidente acentuarase. Serbia non ten capacidade para ir a unha nova guerra aínda que podería cortar a subministración de luz e outros bens para a súa ex provincia. Putin quererá sacar proveito de que o seu gas fornece a Europa para presionar. Usará a cuestión kosovar para seguir expondo o rearme da súa nación ante o novo escudo antimísiles da OTAN e promoverá unha política exterior máis dura para potenciarse internamente (ten eleccións) e externamente.

Os kosovares argumentan que o 90% da súa poboación apoia a independencia, que Serbia moito lles oprimiu e que teñen o dereito á autodeterminación. Os serbios reclaman que en Kósovo naceu a súa nación e que EEUU é inxusto con eles pois esta é a sexta desmembración do seu país que Wáshington e Berlín incentivan, mentres que condenaron aos serbios de Croacia a ser case totalmente expulsados dese país e aos de Bosnia a quedar contra a súa vontade nunha república cun credo distinto ao seu.

A autodeterminación nacional que EEUU e a UE expón a Kósovo é tamén limitada. O novo país depende da súa seguridade de tropas estranxeiras e a súa economía susténtase no euro, a pesar de non estar na eurozona ou na UE. Kósovo, ademais, debe estar impedido de reunificarse con Albania (con quen comparte a mesma lingua, cultura e bandeira) ou cos albaneses que son maioría no oeste de Macedonia.

Duas Albanias ou dous Kosovos?
Mentres Belgrado acusa a EEUU de estar incentivando que haxan dúas Albanias, Wáshington podería replicar que Serbia quere agora dous Kosovos. Isto, porque as áreas do norte onde hai unha maioría serbia seguen funcionando baixo a bandeira, a moeda e as forzas de seguridade serbias.

Así como os albaneses de Kósovo poden reivindicar o seu dereito á autodeterminación nacional, os serbios que alí habitan tamén poden demandar o seu dereito a seguir sendo parte de Serbia.

Para evitar dar máis incentivos ao nacionalismo serbio, a proclamación da soberanía kosovar deuse apenas os 'moderados' serbios gañaron as eleccións e xuraron no novo goberno. Hoxe a UE pode querer tranquilizar a Belgrado ofrecéndolles unha ruta para entrar á UE, o cal abriríalle mercados e a posibilidade de enviar máis nacionais seus a traballar a zonas que lles produzan máis remesas.

No entanto, dentro de Serbia crecen os sectores que favorecen achegarse máis ao leste cara a Rusia que ao oeste cara á UE. Estes radicais non estiveron lonxe de gañar as recentes eleccións xerais.

Nova guerra fría?
Desde a desintegración do bloque soviético en 1989 e 1991 a OTAN e a Unión Europea fóronse estendendo cara ao leste, a punto que hoxe todos os antigos socios da URSS no Pacto de Varsovia (e varias repúblicas que conformaron esta, como as do Báltico) son parte de ambos os organismos.

Con todo, con Putin Moscova buscou ir contrarrestar iso alentando movementos internos proclives a Rusia dentro de Ucraína e Xeorxia e querendo tender pontes cara a Bielorrusia e Serbia (a quen, paradoxalmente, Europa acúsalles como bastións de nacionalistas autoritarios).

Durante a guerra fría Moscova tiña un sistema de partido único que controlaba unha economía centralmente planificada onde a empresa privada estaba moi restrinxida. Hoxe, ese modelo foi remplazado por un de corte capitalista no cal incentívase a creación de grandes corporacións privadas e hai unha sorte de democracia multipartidaria. Todo iso, está claro, cunha alta dose de autoritarismo caudillista (por parte de Putin) e maior interferencia do Estado no mercado.

Hoxe non existe posibilidade algunha para que se re-constrúa a Unión Soviética xa sexa como sistema social ou como unidade xeográfica. Todos os principais aliados do Kremlin en Europa xa son parte da UE. Todos os 'movementos de liberación nacional' pro-Moscova no Terceiro Mundo achegáronse a Wáshington ou á UE (como é o caso de Cuba). Rusia xa non promove nin promoverá novos movementos 'socialistas' ou 'anti-imperialistas'.

Con todo, Rusia quere volver ser unha superpotencia e quere valerse da súa recuperación económica e das súas reservas de gas e ouro negro para lograr iso. Quere sacar proveito do empantanamento da OTAN en Iraq e Afganistán (o mesmo que antes o Kremlin controlou e cuxa incapacidade de derrotar aos muyahidines foi algo que contribuíu a desintegrar ao seu poderío). De aí que Putin trata moi ben a Irán, Siria e Hamas (tan atacados por Bush) e recibe a Chávez.

Doutro lado, a situación de China cambiou. Beijing agora segue tendo o mesmo Partido Comunista de Mao no poder pero xa incentiva o mercado privado e deixou de considerar ao Kremlin como o seu inimigo principal para empezar a coordinar con esta para contrabalancear o peso da Casa Branca. China, entre tanto, desideoloxizou a súa política externa buscando converterse en potencia ata en África. De aí que Moscova pode ter unha cobertura de Beijing ante Wáshington.

A independencia de Kósovo é vista en Moscova como un intento de debilitalos internacionalmente. No futuro próximo é, por iso, inviable pensar que Kósovo poida ser o seguinte país que siga a Timor Este en ser admitida en Nacións Unidas. Con todo, a súa separación oficial de Serbia acrecentará as tensións entre a Casa Branca e o Kremlin. Non se volverá á época da guerra fría ideoloxizada, pero si será parte dun 'novo xogo' de poder entre a potencia que aspira a seguir sendo a hexemónica a nivel global e unha que quere volver recuperar parte da súa anterior autoridade.