|
 Alberto Montero Soler
Os datos son arrepiantes e a tendencia alarmante. Nesta Europa do capital da que forman parte a maior parte das economías desenvolvidas do mundo; nesta Europa que se postula como paradigma da xeración de riqueza e benestar para os seus cidadáns atopámonos con que existen 78 millóns de persoas pobres, das cales 19 millóns son nenos. E os datos serían aínda peores se se incluísen nese reconto aos solicitantes de asilos e inmigrantes indocumentados.
Pero o grave é que isto non é nada novo. Fai un par de anos, UNICEF publicaba un informe sobre a pobreza infantil nos países desenvolvidos que puña os vellos de punta.
Alí decatabámonos de que, durante a última década, a proporción de nenos que vivían en situación de pobreza aumentara en 17 de 24 países da OCDE, isto é, nos 24 países do mundo máis desenvolvido. Dá pánico pensar o que ocorreu no resto do mundo.
Tamén nos decatabamos de que a porcentaxe de nenos que viven en situación de pobreza en Estados Unidos é de case o 22%; no Reino Unido, de máis do 15%; en Xapón, do 14,3%; en Alemaña, do 10,2%; e en Francia do 7,5%. Isto é, catro das cinco principais economías do mundo teñen taxas de pobreza infantil por encima do 10%.
Pola parte que nos toca, a situación non é como para sentirse orgullosos. En España, o 13,3% dos nenos son pobres, co agravante de que a mesma vai en aumento: durante a década dos noventa, a pobreza infantil aumentou no noso país nun 2,7%.
Fronte aos datos deses países, incluído o noso, contrastan os dos países nórdicos, todos eles con taxas inferiores ao 5%: Suecia, o 4,2%; Noruega, o 3,4%; Dinamarca, o 2,4%; e Finlandia, o 2,8%.
Como calquera pode imaxinar, estes resultados non son produto da casualidade. O informe de UNICEF tamén pon de manifesto que canto maior é o gasto público en prestacións familiares e sociais, menores son as taxas de pobreza infantil.
Ademais, hai que ter en conta que un dos principais determinantes desa pobreza infantil é a falta de ingresos dos pais produto tanto da deterioración e a inestabilidade dos mercados laborais como das reducións nos salarios dos traballadores de ingresos máis baixos. Así, en 7 países da OCDE o 10% das familias peor pagas viron reducirse os seus salarios durante a última década.
Iso implica que a pobreza infantil só poderá reducirse se os gobernos instrumentan políticas activas -incluídas axudas directas- para tratar de corrixir as desigualdades que xeran as forzas do mercado. Ese é o caso, novamente, dos países nórdicos onde as actuacións compensatorias do Estado reducen as "taxas de pobreza do mercado" nun 80% ou máis; mentres que, pola súa banda, aqueles países que presentan unhas porcentaxes de pobreza infantil máis elevados, isto é, Estados Unidos e México, só conseguen reducir a "taxa de pobreza" do mercado no 15 e o 10%, respectivamente.
Pero, ademais, de nada serve que se produzan aumentos nos gastos sociais se os mesmos asígnanse case maioritariamente ao pago de pensións de xubilación e ao financiamento da sanidade mentres se mantén estancada a protección á familia e á infancia.
Neste sentido, e como xa escribín fai algo máis dun ano, o caso de España é paradigmático: é o país da Unión Europea que menos porcentaxe do seu PIB gasta en prestacións familiares. Mentres que a media europea sitúase no 2,2%, en España apenas alcanzou en 2007 o 0,52%. Pode alguén logo asombrarse de que máis do 13% dos nenos deste país vivan na pobreza?
Como pode apreciarse, o panorama é desolador. A pobreza, que os nosos gobernantes nunca consideraron unha prioridade nos seus programas e gustaron de describir, como máximo, como atolóns illados nun mar de opulencia xeneralizada, vai estendendo os seus brazos e atrapando a quen apenas teñen posibilidades de defenderse dela.
Ao tempo, moitos deses gobernos áchanse embarcados nunha carreira por ofrecer aos seus electores crecentes reducións nos seus impostos co cal as posibilidades de financiar maiores gastos sociais ven consecuentemente minguadas na mesma proporción. E todo iso compleméntase, ademais, coa asunción xeneralizada de que calquera intervención sobre os mercados -que non sexan, ao parecer, os monetarios- é ineficiente e que, polo tanto, o Estado debe limitar a súa presenza nos mesmos.
Se ese segue sendo o rumbo no que manteñen á nave europea, xa veremos nuns anos de cantos nenos pobres estamos falando.
Alberto Montero (
Este enderezo de correo-e está protexido contra spam bots, necesitas ter o Javascript activado para podelo ver
) é profesor de Economía Aplicada da Universidade de Málaga. Podes ler outros escritos seus no seu blog La Otra Economía. Artigo publicado en Rebelión, traducido ao galego por InfoRosal.com Artigo relacionado de Xabier P. Davila, colaborador de InfoRosal.com, Pobreza Infantil |
