|
A historia de Oia (*) Hai centos e centos de anos, aló polo século XII, cando reinaba D. Afonso VII, comezaba a nacer unha pequena vila: Santa María a Real e Imperial de Oia, títulos concedidos por soberanos, que iniciaba o seu andar ao abrigo do Mosteiro do Císter. Ben é certo que a orixe deste cenobio está cargada de densas brumas, uns din que se fundou no século VI, outros no VII. Mais o que si sabemos é que polo ano 1137 xa facían vida monástica os fillos de San Benito nas proximidades de Oia. Estes habitaban na ermida de San Cosme e San Damián, encima de Erizana (Baiona), na de San Mamede de Loureza e na da Nosa Señora de Oia, onde se xuntaban os días solemnes para tratar o espírito. Eran estes, monxes beneditinos de hábito negro. No mes de xuño dese mesmo ano, D. Afonso VII concedeu ao mosteiro dous privilexios: no primeiro doaba a metade das igrexas de Erizana e da Guarda, así como a totalidade das de Mougás, Pedornes, Burgueira, Lauseto e o Rosal. Polo segundo, doaba a Igrexa de San Cosme e San Damián. Era este o primeiro grande paso para conformar o que hoxe coñecemos como Oia. Froito desta doazón, podemos dicir que se uniron as comunidades dos monxes Bieitos ou monxes negros, xa mencionados.  Cabalo na Valga E foron pasando os anos 1137, 1159, 1228, 1286,… sucedéndose os monarcas… cada vez o poder e riquezas ían a máis. Houbo no 1185 un cambio importante na vida monástica, os beneditinos de Santa María de Oia seguiron o exemplo doutras tantas comunidades beneditinas uníndose á reforma do Císter , un movemento de renovación iniciado en Francia, pasando a ser monxes cistercienses ou de hábito branco. Son estes novos relixiosos os que levantan o mosteiro que vemos hoxe, basados nos desexos do impulsor do Císter de aforro, simplicidade, austeridade e pobreza, e os novos protagonistas da historia deste grande cenobio. Crearon novas aldeas, rotaron terras que estaban improdutivas, estenderon as vides (parece ser que trouxeron o albariño), difundiron os muíños de auga, defenderon a costa de piratas e corsarios… As xentes que dependían do abade de Oia encontraban no cenobio asistencia, consello, acougo, ensino e protección.  Mosteiro de Oia A data de 1835 trae a expulsión dos relixiosos, o silencio, o abandono e o esquecemento para esta abadía de longa e lucinte historia. É a desamortización de Mendizábal. Véndese o mosteiro, menos a Igrexa, a mans laicas. Esta convértese en parroquia en 1838. Desde o ano de 1910 até 1932 foi colexio e noviciado dos xesuítas portugueses, xa que foran desterrados do seu país. No 32 foron obrigados tamén a saír de España. No trienio de 1936 até 1939, triste e doloroso, foi campo de concentración de prisioneiros do exército republicano. Hoxe, este cenobio que organizou e colonizou grande parte do Baixo Miño e moitos coutos alleos, nos tempos en que a fartura enchía as súas despensas e adegas, anuncia unha próxima ruína. Nada queda daquel mosteiro de privilexios, granxas e prioratos. A vila e porto de Baiona que foran concedidas por D. Afonso VII ao mosteiro de San Cosme, incorporado despois ao de Oia, foi tomada polos Reis para si, dada a importancia do sitio, dando recompensa ao Mosteiro. Praza de Armas Aló polo ano 1625, encontrábanse no porto de Baiona cinco navíos mouros, cando avistaron ao lonxe tres embarcacións cristiás rumbo a Portugal. Máis rápidos cun raio, saíron na súa persecución, obrigando aos cristiáns a refuxiarse no porto de Oia. Os mouros abriron fogo de artillaría sobre eles, e despois de intentalo bastante sen conseguir facer branco, intentaron penetrar no porto aproveitando o descenso da marea. Mais, cal foi a súa sorpresa, que alí estaban ao pé do canón os monxes do Císter. Comezaron a disparar desde a Praza de Armas do Mosteiro, algúns mosquetazos e un relixioso que fora soldado, cargando unha peza cunha soa libra de pólvora, deu fogo dicindo “no nome de Santa María do Mar” e disparou con tan boa fortuna que botou ao fondo a mellor nao dos mouros, os cales vendo o sucedido abriron belas e escaparon. O eco do acontecido foi tal que chegou á Corte. Felipe IV non puido menos que felicitar, premiar e recoñecer a intrepidez dos monxes, concedéndolles o título de Santa María a Real de Oia. (1) Debemos ter en conta que Portugal (Portucale, naquela altura) facía parte do Reino da Galiza, até que en 1143 se proclama o Reino de Portucale e este, en consecuencia, pasa a ser independente. (*) Fonte: Oiaweb Publicado coa súa autorización.
|
